Статья Автор: Омарбек Нұр-Мұхаммед

Кіріспе

Кіріспе.

Төмендегі функцияның графигін салып көреміз!

y = x²

import matplotlib.pyplot as plt
# x бойынша мәндер
x = [1, 2, 3, 4, 5]  
# y бойынша мәндер
y = [1, 4, 9, 16, 25] 
# графикті салу
plt.plot(x, y) 
# графиктің атауын енгізу
plt.title("Мой первый график: Квадратичная зависимость") 
# x осінің атауын енгізу          
plt.xlabel("Значение X")       
# y осінің атауын енгізу             
plt.ylabel("Значение Y (X в квадрате)")        
plt.show()  # графикті көрсету

Кастомизация және стиль

Мақсаты: Графиктің түсін, сызық түрлерін өзгертуді және бірнеше деректі салыстыру үшін "легенда" қосуды үйрену.

1. Түстер мен маркерлер

График тек сызықтан тұрмауы керек. Маңызды нүктелерді ерекшелеу үшін біз маркерлерді қолданамыз.

color: сызықтың түсі ('red', 'blue', 'green', т.б.).
marker: нүктелердің пішіні ('o' — шеңбер, 's' — квадрат, '^' — үшбұрыш).
linestyle: сызықтың түрі ('--' — үзік сызық, ':' — нүктелі сызық, '-' — тұтас сызық).

2. Сетка және Легенда

Сетка (plt.grid(True)): графиктегі сандарды дәл анықтау үшін көмекші тор көздері.
Легенда (plt.legend()): Егер графикте екі немесе одан көп сызық болса, қай сызық нені білдіретінін көрсететін түсіндірме кесте.

import matplotlib.pyplot as plt

# Мәліметтер
x = [1, 2, 3, 4, 5]
y = [1, 4, 9, 16, 25]    # Квадраттар (x^2)


# 1-ші сызық: қызыл, шеңбер маркерлері бар, үзік сызық
plt.plot(x, y, color='red', marker='o', linestyle='--', label='Квадраттар')

# Графикті безендіру
plt.title("Сандардың дәрежелерін салыстыру")
plt.xlabel("Сандар")
plt.ylabel("Мәні")

# Сетканы қосу
plt.grid(True, alpha=0.5) # alpha - сетканың ашықтығы

# Легенданы шығару (label-де жазылған мәтінді көрсетеді)
plt.legend()

# Көрсету
plt.show()

Тәжірибелік мысал: Екі функцияны салыстыру

Келесі кодта біз квадраттар мен кубтардың өсу жылдамдығын салыстырамыз:

import matplotlib.pyplot as plt

# Мәліметтер
x = [1, 2, 3, 4, 5]
y1 = [1, 4, 9, 16, 25]    # Квадраттар (x^2)
y2 = [1, 8, 27, 64, 125]  # Кубтар (x^3)

# 1-ші сызық: қызыл, шеңбер маркерлері бар, үзік сызық
plt.plot(x, y1, color='red', marker='o', linestyle='--', label='Квадраттар')

# 2-ші сызық: көк, үшбұрыш маркерлері бар, тұтас сызық
plt.plot(x, y2, color='blue', marker='^', linestyle='-', label='Кубтар')

# Графикті безендіру
plt.title("Сандардың дәрежелерін салыстыру")
plt.xlabel("Сандар")
plt.ylabel("Мәні")

# Сетканы қосу
plt.grid(True, alpha=0.3) # alpha - сетканың ашықтығы

# Легенданы шығару (label-де жазылған мәтінді көрсетеді)
plt.legend()

# Көрсету
plt.show()

Практикалық тапсырма

1-тапсырма: "10 күндік марафон: Екі атлеттің жарысы"

Жалпы жағдай: Екі желаяқ (Атлет А және Атлет Б) 10 күн бойы жарысқа дайындалды. Олардың күнделікті жүгірген қашықтықтары тіркеліп отырды. Сенің мақсатың — осы деректерді визуализациялау арқылы кімнің прогресі жақсы екенін анықтау.

Деректер:

Уақыт (Күндер): 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10.
Атлет А қашықтығы (км): 5, 7, 8, 10, 12, 11, 13, 15, 14, 16.
Атлет Б қашықтығы (км): 4, 8, 9, 9, 15, 14, 17, 18, 16, 20.

2-тапсырма: "Формула-1: Гран-при жеңімпазын анықтау"

Жалпы жағдай: Соңғы жарыста 4 пилот (Verstappen, Hamilton, Leclerc, Norris) 12 айналым жасады. Әр айналым сайын олардың жылдамдығы мен техникалық жағдайына байланысты бір айналымды өту уақыты (секундпен) өзгеріп отырды. Сенің мақсатың — кімнің ең тұрақты жүргізуші екенін және кімнің соңына қарай "шаршағанын" анықтау.

Деректер (Айналым уақыты секундпен):

Айналымдар: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12.
Verstappen: 80, 79, 79, 78, 78, 79, 80, 81, 80, 79, 78, 77
Hamilton: 82, 81, 81, 80, 80, 81, 82, 83, 84, 85, 86, 88
Leclerc: 85, 84, 83, 82, 81, 80, 79, 78, 77, 78, 79, 80
Norris: 78, 78, 77, 77, 110, 105, 80, 79, 78, 77, 77, 76

Тапсырма:

Төрт пилоттың деректерін бір графикте бейнеле.
Қай пилот жеңіске жетті деп ойлайсың?

3-тапсырма: "TikTok vs Instagram vs YouTube: Вирустық видеолар"

Жалпы жағдай: MrBeast 14 күн бойы (2 апта) бір уақытта үш платформада видео жариялады. Ол әр платформаның алгоритмдерін түсіну үшін қаралымдар (views) санын мың есебімен (k) жазып отырды.

Деректер (Қаралымдар саны, мыңмен):

Күндер: 1-ден 14-ке дейін.
TikTok: 10, 50, 150, 400, 800, 1200, 1100, 900, 700, 500, 300, 200, 150, 100
Instagram: 20, 25, 30, 40, 60, 80, 110, 150, 200, 260, 320, 400, 500, 650
YouTube: 5, 10, 15, 20, 25, 30, 35, 40, 45, 50, 55, 60, 65, 70