Статья Автор: Омарбек Нұр-Мұхаммед

math функциялары

Python-да математикалық есептерді шығару үшін стандартты math модулі қолданылады. Бұл модуль күрделі есептеулерді (тригонометрия, логарифм, түбір табу) оңай орындауға мүмкіндік береді.

Модульді қолдану үшін оны алдымен импорттау керек:
import math

1. Негізгі `math` функцияларының кестесі

Мұнда ең жиі қолданылатын функциялар жинақталған:

Функция	Сипаттамасы	Мысал	Нәтиже
`math.sqrt(x)`	Квадрат түбірді есептейді	`math.sqrt(16)`	`4.0`
`math.pow(x, y)`	$x$ -тің $y$ дәрежесін есептейді	`math.pow(2, 3)`	`8.0`
`math.ceil(x)`	Санды жоғары қарай бүтінге дейін дөңгелетейді	`math.ceil(4.2)`	`5`
`math.floor(x)`	Санды төмен қарай бүтінге дейін дөңгелетейді	`math.floor(4.9)`	`4`
`math.factorial(x)`	Санның факториалын табады ( $n!$ )	`math.factorial(5)`	`120`
`math.abs(x)`	Санның модулін (абсолют мәнін) табады	`abs(-10)`	`10`
`math.pi`	$\pi$ тұрақтысы (константа)	`math.pi`	`3.1415...`

3. Практикалық тапсырмалар

Осы функцияларды пайдаланып, келесі есептерді шығаратын функциялар жазып көр:

1-тапсырма: «Шеңбердің ауданы»

Пайдаланушыдан шеңбердің радиусын ( $r$ ) қабылдап, оның ауданын ( $S$ ) есептеп қайтаратын функция жаз.

Формула: $S = \pi \times r^2$
Көмек: math.pi және math.pow() қолдан.

2-тапсырма: «Гипотенузаны табу»

Тік бұрышты үшбұрыштың екі катеті ( $a$ және $b$ ) берілген. Гипотенузаны ( $c$ ) есептейтін функция жаз.
Формула: $c = {\sqrt{a^2+b^2}}$
Көмек: math.sqrt() қолдан.

3-тапсырма: «Логистикалық есеп»

Сенің жүк көлігің бар, ол бір ретте 5 тонна жүк таси алады. Пайдаланушы жалпы жүктің салмағын (мысалы, 23 тонна) енгізеді. Жүктің бәрін тасу үшін көлік неше рет қатынауы керек екенін есептейтін код жаз.

Көмек: Бұл жерде бөліндіні жоғары қарай дөңгелету керек (math.ceil).